Lỗi phạm quy hay gặp khi ném lao và ném đĩa và cách tránh

Lỗi phạm quy hay gặp nhất trong ném lao là chạm vòng cung giới hạn hoặc mặt đất phía trước nó, lao rơi bẹt hoặc đuôi chạm đất trước, và rời đường chạy khi lao chưa chạm đất. Trong ném đĩa, lỗi hay gặp là chạm mặt trên vành vòng ném, bước ra khỏi vòng từ nửa trước, và đĩa rơi chạm hoặc ra ngoài đường biên khu vực rơi. Mỗi lỗi đều khiến trọng tài giơ cờ đỏ, lần ném không được đo dù dụng cụ bay xa đến đâu.

Vì sao lỗi phạm quy quan trọng đến vậy

Ở môn ném, mỗi người chỉ có ba lượt, nhiều nhất là sáu. Một cú phạm quy là mất một phần ba hoặc một phần sáu cơ hội. Ở vòng loại các giải lớn, ba cú hỏng liên tiếp đồng nghĩa với không có thành tích và bị loại. Đã có không ít nhà vô địch dừng bước ở vòng loại chỉ vì phạm quy cả ba lượt.

Lỗi phạm quy cũng cho thấy kỹ thuật chưa ổn định: người ném chạm vạch thường vì chạy đà lệch bước hoặc không kịp phanh, đĩa ra ngoài biên thường vì thời điểm buông tay chưa chuẩn. Đọc lỗi là cách huấn luyện viên chẩn đoán kỹ thuật.

Lỗi trong ném lao

Chạm vòng cung hoặc mặt đất phía trước

Đây là lỗi phổ biến nhất. Người ném dồn hết sức vào cú ném, cơ thể còn đà lao về trước, chân sau bước lên chạm hoặc vượt vòng cung. Chạm vào vạch giới hạn hai bên đường chạy ở đoạn cuối cũng tính là lỗi. Cách khắc phục thường là lùi mốc xuất phát, tập bước hồi phục, và tập "phanh" sau khi ra tay.

Mũi lao không chạm đất trước

Lao rơi bẹt, đuôi lao hay thân lao chạm trước là lần ném không hợp lệ. Lỗi này xảy ra khi lực ném không đi theo trục lao, khiến lao rung, chao hoặc bay nghiêng. Từ khi lao nam đổi thiết kế năm 1986 và lao nữ năm 1999, lỗi này ít hơn trước nhưng vẫn có, nhất là với người mới.

Lao ra ngoài khu vực rơi

Khu vực rơi của lao chỉ khoảng 29 độ, khá hẹp. Người ném kéo lao lệch sang trái hoặc phải, hoặc gió ngang mạnh, có thể khiến mũi lao chạm vạch biên hoặc ra ngoài.

Động tác ném sai luật

Ném không qua vai, quăng ngang, hoặc xoay lưng hoàn toàn về phía vòng cung trước khi ra tay đều phạm luật. Cầm lao ở ngoài phần tay cầm cũng không hợp lệ. Các lỗi này hiếm thấy ở giải lớn nhưng có thể gặp ở người mới.

Rời đường chạy sai cách

Người ném phải chờ lao chạm đất rồi mới rời đường chạy, và phải ra từ phía sau vòng cung và hai vạch ngắn ở hai đầu vòng cung. Bước qua vòng cung để đi lên phía trước, dù lao đã chạm đất, cũng là lỗi.

Lỗi trong ném đĩa

Chạm mặt trên của vành hoặc đất bên ngoài

Người ném được phép chạm vào mặt trong của vành vòng ném, nhưng chạm lên mặt trên của vành hoặc mặt đất bên ngoài vòng là phạm quy. Lỗi này thường xảy ra khi người ném mất thăng bằng sau khi ra tay, đặc biệt với kiểu đổi chân dồn lực mạnh.

Rời vòng sai

Rời vòng trước khi đĩa chạm đất, hoặc bước ra từ nửa trước vòng, đều là lỗi. Nửa trước và nửa sau được phân định bằng đường tưởng tượng nối hai vạch trắng ở hai bên vòng.

Đĩa ra ngoài khu vực rơi

Đĩa chạm vạch biên hoặc rơi ra ngoài khu vực 34,92 độ là không hợp lệ. Đĩa đập vào lưới lồng rồi vẫn rơi trong khu vực vẫn được tính, nhưng nếu đập lưới rồi rơi ra ngoài thì không.

Không bắt đầu từ tư thế đứng yên

Người ném phải bắt đầu lần ném từ tư thế đứng yên trong vòng. Lỗi này hiếm, nhưng có thể bị nhắc nếu người ném bước vào vòng và xoay ngay không dừng.

Những lỗi không bị cờ đỏ nhưng vẫn làm mất thành tích

Có những sai lầm không phải lỗi luật nhưng vẫn làm mất mét. Ở ném lao, chân trước dừng quá xa vòng cung khiến thành tích bị đo từ vòng cung chứ không phải từ chỗ người ném ra tay; dừng cách vòng cung hai mét là mất trắng hai mét. Ở ném đĩa, người ném sợ phạm quy nên đứng lùi sâu ở nửa sau vòng, không dùng hết đường kính 2,50 m để xoay, cú ném vì thế ngắn đi.

Một kiểu mất thành tích khác là ném "an toàn quá mức": cố không phạm quy nên giảm tốc chạy đà hoặc xoay chậm, kết quả là cú ném hợp lệ nhưng kém xa khả năng. Người ném giỏi tìm được điểm cân bằng: đủ an toàn để có thành tích, đủ quyết liệt để thành tích ấy có giá trị.

Cuối cùng là chuyện trọng tài nhìn vết. Với ném đĩa, nếu đĩa nảy mạnh, người ném nên quan sát xem trọng tài cắm dấu đúng vết đầu tiên chưa. Nếu có nghi ngờ, người ném hoặc đội có quyền khiếu nại theo thủ tục của giải, thay vì tranh cãi ngay trên sân.

Lỗi về dụng cụ và trang phục

Ngoài lỗi động tác, có một nhóm quy định về dụng cụ hỗ trợ. Người ném lao và ném đĩa không được dùng găng tay. Băng dán từng ngón tay riêng lẻ được phép, nhưng không được dán dính hai ngón vào nhau để tạo thành một khối, trừ khi có lý do y tế được trọng tài chấp nhận. Người ném được dùng chất làm tăng độ bám lên tay theo quy định, nhưng không được bôi lên dụng cụ hay mặt vòng ném.

Người ném chỉ được dùng dụng cụ do ban tổ chức cung cấp hoặc dụng cụ cá nhân đã được kiểm tra và đánh dấu trước giải. Mọi dụng cụ đều được cân, đo trước khi thi.

Thời gian cho mỗi lượt

Mỗi lượt ném có giới hạn thời gian tính từ khi trọng tài báo sẵn sàng, thường là một phút. Ở các giải lớn có đồng hồ đếm ngược đặt cạnh khu vực ném. Vượt thời gian là mất lượt. Khi chỉ còn một người ném hoặc một người phải ném hai lượt liên tiếp, thời gian cho phép dài hơn theo quy định.

Góc nhìn hôm nay: tập để không phạm quy

Người ném giỏi không chỉ ném xa mà còn ném "sạch". Vài thói quen giúp giảm lỗi: lùi về phía sau sau mỗi cú ném như một phản xạ, tập chạy đà ổn định với mốc cố định, tập ném ở tốc độ vừa phải mà vẫn chính xác trước khi tăng tốc. Ở vòng loại, nhiều người chọn cú ném đầu tiên an toàn để chắc có thành tích, rồi mới ném hết sức ở các lượt sau.

Ai muốn đọc đầy đủ có thể tìm phần luật các môn ném trong Luật thi đấu của World Athletics hoặc bản luật tiếng Việt của Liên đoàn Điền kinh Việt Nam. Khi tập ở sân, quy tắc an toàn vẫn đứng trên luật thi đấu: không ai đứng trong vùng rơi, ném xong cả nhóm mới nhặt.