Nhảy cao và nhảy sào là hai môn hợp với thi đấu trong nhà nhất, vì chúng không cần khu vực rộng như các môn ném và không bị ảnh hưởng bởi đường chạy vòng ngắn như các cự ly chạy. Mùa giải trong nhà ở Bắc bán cầu thường từ tháng 1 tới tháng 3, với Giải vô địch điền kinh trong nhà thế giới tổ chức từ năm 1987. Trong nhà không có gió, nhiệt độ ổn định, nhưng đường chạy đà có khi ngắn hơn, sàn và không khí khác ngoài trời. Ở các môn nhảy, thành tích lập trong nhà vẫn được công nhận là kỷ lục thế giới.
Vì sao nhảy cao, nhảy sào hợp với nhà thi đấu
Một nhà thi đấu điền kinh trong nhà thường có đường chạy vòng 200 m, đường thẳng 60 m ở giữa, và khu kỹ thuật ở trong lòng sân. Ném lao, ném đĩa, ném búa không thể làm trong không gian đó vì cần khu vực rơi dài hàng chục mét; trong nhà chỉ còn đẩy tạ. Nhảy xa, nhảy ba bước làm được nhưng đường chạy đà bị giới hạn.
Nhảy cao thì chỉ cần một khu bán nguyệt và nệm. Nhảy sào cần một đường chạy đà dài và trần cao, nhưng nhiều nhà thi đấu được thiết kế riêng cho việc đó. Không gian kín cũng giúp khán giả ngồi gần, tạo không khí rất "nóng", nên các cuộc thi nhảy sào trong nhà thường là điểm nhấn của mùa đông.
Khác biệt chính giữa trong nhà và ngoài trời
| Yếu tố | Trong nhà | Ngoài trời |
|---|---|---|
| Gió | Không có; người nhảy sào không phải đổi sào vì gió | Có thể giúp hoặc cản; gió ngang làm sào lệch, xà rung |
| Nhiệt độ | Ổn định, ấm vừa | Thay đổi, trời lạnh làm cơ cứng và sào "cứng" hơn |
| Đường chạy đà | Có khi ngắn hơn, nhất là ở nhà thi đấu cũ; nhảy cao đôi khi bị giới hạn khu chạy đà | Thường đủ dài, người nhảy chạy đúng đà quen |
| Mặt sàn | Có khi là sàn tạm lắp trên nền gỗ, cảm giác nảy khác | Đường chạy tổng hợp cố định |
| Ánh sáng, âm thanh | Đèn cố định, tiếng vang lớn, khán giả sát bên | Ánh sáng tự nhiên hoặc đèn sân; không gian mở |
| Kỷ lục ở các môn nhảy | Được công nhận là kỷ lục thế giới, đồng thời có danh mục kỷ lục trong nhà riêng | Kỷ lục thế giới |
Một điểm thú vị nữa: trong nhà, khoảng cách giữa người nhảy và khán giả rất gần. Nhiều VĐV nhảy cao và nhảy sào có thói quen vỗ tay theo nhịp cùng khán giả trước khi chạy đà, và trong nhà thi đấu kín, tiếng vỗ tay dồn dập tạo cảm giác rất khác so với sân vận động ngoài trời. Có người thích, có người thấy áp lực. Ngược lại, khi cùng lúc diễn ra một cuộc thi chạy trên đường vòng bao quanh, tiếng súng xuất phát và tiếng hò reo có thể làm người nhảy mất tập trung đúng lúc chuẩn bị chạy đà.
Kỷ lục trong nhà và kỷ lục thế giới
Đây là chỗ hay gây nhầm lẫn. World Athletics vẫn có danh sách kỷ lục thế giới trong nhà riêng. Nhưng với các môn nhảy và ném, thành tích lập trong nhà cũng có thể được công nhận là kỷ lục thế giới nói chung, nếu đáp ứng các điều kiện công nhận. Các môn chạy thì khác, vì đường chạy vòng 200 m có khúc cua gắt ảnh hưởng tới thành tích.
Nhảy sào có nhiều ví dụ:
- Sergey Bubka nhảy 6,15 m trong nhà ở Donetsk năm 1993. Trong số 35 lần lập kỷ lục thế giới của ông có cả kỷ lục trong nhà lẫn ngoài trời.
- Renaud Lavillenie (Pháp) nhảy 6,16 m trong nhà ở Donetsk năm 2014, được công nhận là kỷ lục thế giới, vượt cả thành tích ngoài trời tốt nhất 6,14 m của Bubka.
- Armand Duplantis lập nhiều kỷ lục thế giới trong nhà, bắt đầu từ 6,17 m ở Toruń (Ba Lan) tháng 2/2020, rồi tiếp tục nâng dần ở cả trong nhà lẫn ngoài trời. Tính tới hết mùa 2025, kỷ lục của anh là 6,30 m, lập ngoài trời ở Tokyo.
Ở nhảy cao, kỷ lục trong nhà của nam là 2,43 m của Javier Sotomayor, lập ở Budapest năm 1989, thấp hơn 2 cm so với kỷ lục ngoài trời 2,45 m của chính ông.
Những giải đấu trong nhà đáng biết
- Giải vô địch điền kinh trong nhà thế giới: tổ chức lần đầu với tên gọi hiện nay năm 1987 ở Indianapolis (Mỹ), sau một lần "Đại hội thể thao trong nhà thế giới" ở Paris năm 1985. Giải thường tổ chức hai năm một lần.
- World Indoor Tour: chuỗi giải trong nhà của World Athletics, có từ năm 2016, gồm các giải ở châu Âu và Mỹ.
- Các giải chuyên nhảy sào: một số cuộc thi chỉ có nhảy sào, như giải ở Clermont-Ferrand (Pháp) do Renaud Lavillenie tổ chức, nơi Duplantis nhảy 6,27 m đầu năm 2025. Những giải như vậy thường dựng khu nhảy giữa nhà thi đấu, khán giả vây quanh.
- Giải vô địch châu lục trong nhà: châu Âu và châu Á đều có giải điền kinh trong nhà riêng.
Người nhảy chuẩn bị cho mùa trong nhà thế nào
Mùa trong nhà ngắn và đến sớm, khi nhiều người còn đang trong giai đoạn tích luỹ thể lực. Một số VĐV chọn thi trong nhà để kiểm tra kỹ thuật, một số bỏ qua để tập trung cho mùa ngoài trời. Vài điểm người nhảy phải chú ý:
- Đo lại đà chạy: nếu khu chạy đà ngắn hơn, người nhảy cao có khi phải bớt một hai bước; người nhảy sào có thể phải xuất phát gần hơn, kéo theo chọn sào mềm hơn một chút.
- Làm quen mặt sàn: sàn tạm có độ nảy khác, ảnh hưởng tới nhịp bước.
- Giữ ấm giữa các lượt: trong nhà ấm nhưng ngồi chờ lâu vẫn làm cơ nguội; người nhảy mặc áo khoác, vận động nhẹ giữa các mức xà.
- Không khí khô: nhà thi đấu có điều hoà làm không khí khô, cần uống nước đều.
Nhảy sào ngoài phố và trong trung tâm thương mại
Ngoài nhà thi đấu, nhảy sào còn được đưa tới quảng trường, bãi biển hay trung tâm thương mại trong các sự kiện trình diễn. Khu nhảy được dựng tạm với đường chạy đà, hộp cắm sào và nệm đầy đủ. Những sự kiện này giúp môn nhảy sào đến gần công chúng hơn, nhưng chúng là cơ sở vật chất được dựng đúng chuẩn bởi đơn vị chuyên môn, không phải chỗ để tự dựng và tập.
Góc nhìn hôm nay
Với người Việt, điền kinh trong nhà còn khá xa lạ vì khí hậu nhiệt đới cho phép tập ngoài trời quanh năm, và các giải trong nước chủ yếu tổ chức ngoài trời. Nhưng VĐV Việt Nam đã nhiều lần dự các giải trong nhà cấp châu lục, và xem các giải trong nhà thế giới vào tháng 2–3 là cách tốt để theo dõi nhảy cao, nhảy sào giữa mùa ngoài trời.
Người muốn tra kỷ lục trong nhà và ngoài trời có thể xem trang kỷ lục của World Athletics, nơi tách rõ hai danh sách. Câu chuyện về Bubka, Duplantis và Sotomayor có thêm ở danh mục huyền thoại – kỷ lục.
Câu hỏi thường gặp
Mùa giải điền kinh trong nhà diễn ra khi nào?
Ở Bắc bán cầu, mùa giải trong nhà thường từ tháng 1 tới tháng 3. Giải vô địch điền kinh trong nhà thế giới thường tổ chức hai năm một lần vào khoảng tháng 3.
Kỷ lục nhảy sào trong nhà có được tính là kỷ lục thế giới không?
Có. Với các môn nhảy, thành tích lập trong nhà có thể được công nhận là kỷ lục thế giới. Renaud Lavillenie nhảy 6,16 m trong nhà năm 2014 và Duplantis nhảy 6,17 m trong nhà năm 2020 đều được công nhận như vậy.
Nhảy cao trong nhà khác ngoài trời thế nào?
Trong nhà không có gió, nhiệt độ ổn định, nhưng khu chạy đà có khi bị giới hạn và mặt sàn có độ nảy khác. Người nhảy có thể phải điều chỉnh số bước chạy đà.
Giải vô địch điền kinh trong nhà thế giới có từ năm nào?
Giải mang tên gọi hiện nay tổ chức lần đầu năm 1987 ở Indianapolis, Mỹ, sau một lần Đại hội thể thao trong nhà thế giới ở Paris năm 1985.
Vì sao không có ném lao, ném đĩa trong nhà?
Vì các môn này cần khu vực rơi dài hàng chục mét, không vừa với nhà thi đấu. Trong nhà chỉ còn đẩy tạ trong các môn ném.
