Một nội dung nhảy hoặc ném có thể kéo dài từ một đến vài giờ, nhưng mỗi vận động viên chỉ thực sự nhảy, ném vài giây cho mỗi lượt. Phần còn lại là chờ — thường giữa nắng ở sân cỏ giữa. Chờ đúng cách nghĩa là uống nước từng ngụm đều đặn, ngồi trong bóng râm, che đầu, và giữ cơ ấm bằng vận động nhẹ trước mỗi lượt, để vừa tránh say nắng vừa không bước vào lượt nhảy với đôi chân "nguội".
Bài này nói riêng về khoảng thời gian chờ giữa các lượt thi — tình huống đặc thù của các môn nhảy và ném, khác hẳn với chạy cự ly. Kiến thức về sốc nhiệt và bù nước tổng quát chỉ được nhắc ở mức cần thiết.
Một cuộc thi nhảy, ném kéo dài bao lâu
Ở các giải thi đấu, mỗi vận động viên thường có ba lượt đầu, và những người dẫn đầu (thường là tám người) được thêm ba lượt nữa. Với mười mấy người thi, mỗi vòng có thể mất hàng chục phút. Nhảy cao và nhảy sào còn kéo dài hơn vì xà được nâng dần qua nhiều mức. Ở giải học sinh, phong trào, lịch thi có thể bị lùi, bị gộp, khiến thời gian chờ càng khó đoán.
Trong khi đó, mỗi lượt có giới hạn thời gian kể từ khi được gọi tên, thường khoảng một phút, có thể dài hơn khi còn ít người. Nghĩa là vận động viên phải sẵn sàng ngay khi được gọi, không có thời gian khởi động lại từ đầu.
Hai nguy cơ ngược chiều
| Nguy cơ | Xảy ra khi | Hậu quả |
|---|---|---|
| Quá nóng, mất nước | Ngồi lâu dưới nắng, không che đầu, uống ít | Mệt, chóng mặt, chuột rút, nặng hơn là say nắng |
| Cơ bị nguội | Ngồi yên quá lâu giữa hai lượt, trời gió, chiều muộn | Giậm, ra tay kém; tăng nguy cơ căng cơ khi bật hết sức |
Điều thú vị là cả hai có thể xảy ra trong cùng một ngày: buổi trưa thì nóng, khi mặt trời xuống chiều muộn lại lạnh nhanh, nhất là ở vùng núi hoặc mùa khô miền Bắc.
Bóng râm và che nắng
- Tìm bóng râm trong khu vực chờ được phép: lều của ban tổ chức, mái che, bóng cây gần sân. Một số giải cho phép vận động viên mang ô; nên hỏi trọng tài trước.
- Che đầu bằng mũ rộng vành hoặc mũ lưỡi trai khi ngồi chờ; bỏ mũ ra khi đến lượt nếu mũ vướng.
- Áo sáng màu, thoáng khi chờ dưới nắng; áo khoác mỏng để mặc lúc trời mát.
- Kem chống nắng cho vùng da hở, nhưng tránh bôi vào lòng bàn tay của người ném vì làm trơn.
- Khăn ướt đắp gáy, lau mặt giúp dễ chịu hơn khi trời oi.
Uống nước khi chờ lượt
Nguyên tắc là uống từng ngụm nhỏ, đều đặn trong suốt thời gian chờ, thay vì để khát mới uống một hơi dài. Uống quá nhiều một lúc ngay trước lượt nhảy có thể làm bụng nặng, khó chịu khi chạy đà và bật. Không có một con số chung cho mọi người; lượng nước phụ thuộc thời tiết, cơ thể và độ dài cuộc thi.
- Mang chai nước riêng, đủ dùng cho cả nội dung.
- Ngày rất nóng, thi kéo dài, có thể dùng thêm đồ uống bù điện giải đã quen dùng trong buổi tập.
- Ăn nhẹ món quen thuộc nếu cuộc thi kéo dài qua bữa: chuối, bánh mì, bánh quy. Không thử đồ ăn, đồ uống mới trong ngày thi.
- Màu nước tiểu sẫm, ít đi tiểu là dấu hiệu nên uống thêm.
Giữ cơ ấm giữa các lượt
Khi thời gian chờ dài, người nhảy, người ném nên:
- Mặc áo khoác khi ngồi chờ nếu trời không quá nóng, cởi ra khi gần đến lượt.
- Đứng dậy vận động nhẹ vài phút trước lượt của mình: đi lại, skip nhẹ, bật cổ chân, xoay vai, xoay thân — trong khu vực được phép, không dùng đường chạy đà hay vòng ném.
- Theo dõi thứ tự để biết còn mấy người nữa đến lượt mình, chủ động bắt đầu làm nóng lại đúng lúc.
- Người ném lau tay khô, giữ dụng cụ cá nhân (nếu có) ở chỗ râm để không quá nóng hay ẩm.
Khi cuộc thi đã bắt đầu, luật không cho phép tập thử trên đường chạy đà hoặc trong khu vực ném. Vì vậy khởi động lại chỉ bằng vận động bên ngoài khu vực thi.
Dấu hiệu nóng quá mức cần dừng
Vận động viên, người hướng dẫn và phụ huynh nên biết các dấu hiệu để báo ngay cho nhân viên y tế của giải:
- Chóng mặt, hoa mắt, buồn nôn, đau đầu tăng dần.
- Mệt lả bất thường, chuột rút nhiều.
- Da nóng đỏ, có thể khô hoặc vẫn ra mồ hôi.
- Lú lẫn, nói năng khác thường, loạng choạng, ngất.
Khi có những dấu hiệu này, vận động viên phải dừng thi, được đưa vào chỗ mát, nới quần áo, làm mát cơ thể và được nhân viên y tế đánh giá. Lú lẫn hoặc ngất là tình trạng cấp cứu. Không có lượt nhảy hay lượt ném nào đáng để cố.
Với trẻ em và học sinh
Trẻ em dễ quên uống nước khi mải xem bạn thi, và thường không nói ra khi mệt. Người lớn đi cùng nên:
- Nhắc con uống nước định kỳ, mang đủ nước cho con.
- Chuẩn bị mũ, áo khoác, khăn và chỗ ngồi râm.
- Quan sát những dấu hiệu bất thường, hỏi han con giữa các lượt.
- Không bắt con ăn kiêng hay nhịn ăn để "nhẹ người" trước khi thi.
Người tổ chức giải học sinh có thể giúp bằng cách dựng mái che ở khu vực chờ, sắp lịch các nội dung nhảy, ném tránh giờ nắng gắt nhất, và bố trí nước uống gần sân.
Một túi đồ chờ lượt gợi ý
- Hai chai nước, một chai có thể là đồ uống bù điện giải đã quen.
- Mũ, khăn nhỏ, khăn ướt hoặc bình xịt nước.
- Áo khoác mỏng, tất dự phòng.
- Đồ ăn nhẹ quen thuộc.
- Băng dán phồng rộp, kem chống nắng.
- Với người ném: khăn lau tay khô, bột phấn nếu được phép dùng.
Chuẩn bị túi đồ từ tối hôm trước, kiểm tra lại trước khi ra sân, sẽ đỡ cảnh sáng hôm thi vội vàng quên chai nước hay chiếc mũ.
Góc nhìn hôm nay
Với khí hậu nhiệt đới của Việt Nam, nhiều giải điền kinh học sinh và phong trào diễn ra trong những ngày rất nóng. Người nhảy, người ném giỏi không chỉ giỏi ở vài giây trên đường chạy đà hay trong vòng ném, mà còn giỏi quản lý một hai tiếng chờ đợi. Chuẩn bị một túi đồ đơn giản — nước, mũ, khăn, áo khoác, đồ ăn nhẹ — là một phần của việc thi đấu nghiêm túc, chẳng kém gì đôi giày hay cây lao.
Câu hỏi thường gặp
Chờ lượt thi nhảy xa dưới nắng cần chuẩn bị gì?
Mang nước uống, mũ che đầu, khăn, áo khoác mỏng và đồ ăn nhẹ quen thuộc. Ngồi trong bóng râm, uống nước từng ngụm đều đặn và vận động nhẹ vài phút trước lượt của mình.
Có nên uống nhiều nước ngay trước lượt nhảy không?
Không nên uống quá nhiều một lúc ngay trước lượt vì bụng nặng, khó chịu khi chạy đà và bật. Tốt hơn là uống từng ngụm nhỏ đều đặn trong suốt thời gian chờ.
Làm sao giữ cơ ấm giữa các lượt thi?
Mặc áo khoác khi ngồi chờ nếu trời mát, theo dõi thứ tự lượt và vận động nhẹ như đi lại, skip, bật cổ chân, xoay vai trong khu vực được phép vài phút trước khi đến lượt.
Dấu hiệu say nắng khi thi đấu là gì?
Chóng mặt, buồn nôn, đau đầu tăng, mệt lả, da nóng đỏ, lú lẫn, loạng choạng hoặc ngất. Khi có các dấu hiệu này phải dừng thi, vào chỗ mát và báo nhân viên y tế ngay.
Một lượt thi nhảy, ném có giới hạn thời gian không?
Có. Mỗi lượt có giới hạn thời gian tính từ khi vận động viên được gọi, thường khoảng một phút và có thể dài hơn khi còn ít người. Vì vậy cần làm nóng lại trước khi đến lượt.
